Let op: inschrijven kun je door middel van de "Lees meer" link onderaan.
Voor deze bijzondere expositie in het Centraal Museum werkt VO-ING Digitaal samen met Michiel Kersten van Artetcetera.
Introductie
Gerard van Honthorst (1592-1656).
Ten onrechte grotendeels vergeten
In Nederland zullen weinig mensen verheugd uit hun stoel omhoog veren wanneer zij lezen dat het Centraal Museum in Utrecht een overzicht van het werk van de Utrechtse kunstenaar Gerard van Honthorst georganiseerd heeft. In tegenstelling tot Rembrandt, Frans Hals, Johannes Vermeer, Paulus Potter en Jan Steen roept de naam van deze kunstenaar weinig spontane associatie met zijn werk op. Zeg Rembrandt en iedereen roept: De Nachtwacht. Bij de naam Johannes Vermeer duikt in ieders gedachten onwillekeurig Het Meisje met de Parel op. Noem de naam van Paulus Potter en iedereen denkt aan De Stier. Bij de naam van Gerard van Honthorst tovert het visuele geheugen geen beelden in herinnering. Dat is niet alleen jammer, het is eigenlijk ten onrechte. Met een grote overzichtstentoonstelling brengt het Centraal Museum hier verandering in, want hij was de succesvolste schilder en tekenaar in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden met een grote internationale, adellijke klantenkring.
Op naar Rome
Na zijn opleiding bij de belangrijke Utrechtse schilder en tekenaar Abraham van Bloemaert ging Van Honthorst in 1616 naar Rome net als vele schilderende stadgenoten. In de Eeuwige stad werd het werk Michelangelo en Rafael ijverig bestudeerd, maar het meest tot de verbeelding van de Noordelingen sprak het rauwe realisme van Caravaggio aan. Ook Van Honthorst was in zijn ban. Van meet af aan was de Utrechtse schilder succesvol in Rome en kreeg vele opdrachten voor altaarstukken, onder andere voor de Santa Maria della Scala. Het paleis van de puissant rijke Vincenzo en Benedetto Giustiniani was lange tijd het onderkomen van Gerard van Honthorst. De collectie van de gebroeders Giustiniani met ruim 600 schilderijen gaf Van Honthorst alle gelegenheid zich artistiek te laven aan de belangrijkste meesters van dat moment. In deze jaren excelleerde Van Honthorst in nachtelijk voorstellingen verlicht door een kaars. Met dit vernieuwend werk verdiende hij de bijnaam Gerardo delle Notte.
Meester van de gulle lach
In 1620 is Van Honthorst terug in Utrecht. Niet lang daarna trouwt hij en wordt hij lid van het gilde. Stilistisch en thematisch gaat het roer volledig om en rolt de ene na de andere speelse en uitdagende herderinnetje van zijn ezel. De markt deze voor gul lachende deernen is blijkbaar onverzadigbaar. De donkere kleuren van de nachtelijk voorstellingen hebben plaatsgemaakt voor heldere, sprekende kleuren. In vele voorstellingen zitten visuele grapjes verscholen die langs de randen het fatsoen schuren en een vleug ondeugende erotiek. Ondertussen volgt de ene na de andere prestigieuze opdracht voor portretten van vorstelijke opdrachtgevers, zoals van bisschop Antonius Triest voor een altaarstuk in de Sint-Baafskathedraal in Gent.
Europese adellijke elite
Koning Karel I van Engeland, Elisabeth van de Palts (zuster van Karel I), Amalia van Solms, Dudley Carleton, de Engels gezant in Nederland bestelden portretten bij Van Honthorst. Het grote schilderij van Karel I met zijn gemalin Henriëtta Marie als Apollo en Diana met aan hun voeten George Villiers, de hertog van Buckingham, die de personificaties van de Artes Liberales (vrije kunsten) naar het koninklijk echtpaar leidt is daarvan de beroemdste. De Engels koning was zo verrukt met het schilderij, dat zich nu in Hampton Court bevindt, dat hij Van Honthorst overlaadde met geschenken naast de al vorstelijke vergoeding voor het schilderij. Voor Amalia van Solms schilderde hij vele statieportretten en werkte Gerard mee aan de decoratie van de Oranjezaal van Huist ten Bosch. Er ontstond zoveel vraag naar deze statieportretten en kopieën daarvan dat hij een dépendance opende in Den Haag.
Grootse tentoonstelling
Utrecht heeft voor deze tentoonstelling met zo’n 60 schilderijen en 30 tekeningen de beurs heel fors opengetrokken. Er zijn bruiklenen uit Nederlands, België, Italië, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. De fraaie inrichting deelt het werk op een heldere wijze chronologische en thematisch in. Met goede tekst en een catalogus zonder al te veel jargon, is dit het ultieme voorbeeld van een goede tentoonstelling.
Lezing en rondleiding
In de online lezing op 13 augustus leidt kunsthistoricus Michiel Kersten het werk van Van Honthorst in en plaatst het in de context van de Utrechtse caravaggisten, een groep schilders die in de eerste decennia van de 17de eeuw naar Rome trokken, waaronder Hendrick ter Brugghen, Dirck van Baburen, Matthias Stom en Jan van Bijlert. Verder veel aandacht voor de liefde in de tweede kwart van de 17de eeuw voor pastorale onderwerpen in de kunst. Op 21 augustus bezoeken wij het museum.
Inschrijven?
Klik hieronder op de "Lees meer" link.
